Skip to content

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

ช่องทางติดตาม
Sorry, this page is not available in English yet. You are viewing the Thai version.
นักวิจัย มธ. เปิดผลวิจัย ‘บุหรี่ไฟฟ้า’ เตือนเสี่ยงโรคหัวใจ-หลอดเลือดสมอง กระทบคุณภาพชีวิต และสิ่งแวดล้อม

นักวิจัย มธ. เปิดผลวิจัย ‘บุหรี่ไฟฟ้า’ เตือนเสี่ยงโรคหัวใจ-หลอดเลือดสมอง กระทบคุณภาพชีวิต และสิ่งแวดล้อม

หน้าหลัก นักวิจัย มธ. เปิดผลวิจัย ‘บุหรี่ไฟฟ้า’ เตือนเสี่ยงโรคหัวใจ-หลอดเลือดสมอง กระทบคุณภาพชีวิต และสิ่งแวดล้อม

คณะผู้วิจัยจากคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ และคณะสาธารณสุขศาสตร์ มธ. ร่วมเปิดผลการวิจัยบุหรี่ไฟฟ้ากับสังคมไทย: ผลกระทบต่อเยาวชน สิ่งแวดล้อม และสุขภาพ

     คณะผู้วิจัยจากคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ และคณะสาธารณสุขศาสตร์ มธ. ร่วมกับโครงการแผนงานพลังวิชาชีพ สุขภาพเพื่อสังคมไทยไร้ยาสูบ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เปิดผลการวิจัย “บุหรี่ไฟฟ้ากับสังคมไทย: ผลกระทบต่อเยาวชน สิ่งแวดล้อม และสุขภาพ” เนื่องในวันโรคหลอดเลือดสมองโลก โดยมี ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์รณชัย คงสกนธ์ เป็นประธานกล่าวเปิดงาน เมื่อวันที่ 29 ตุลาคม 2569 ณ อาคารรัฐสภา กรุงเทพมหานคร

     โดยผลการวิจัย ชี้ชัดว่าบุหรี่ไฟฟ้ากำลังเป็นภัยคุกคามสำคัญต่อเด็กและเยาวชนไทยที่ยังต้องสร้างความรู้เกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้า และความตระหนักต่อสุขภาพ สิ่งแวดล้อม และคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยเฉพาะการเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและโรคหลอดเลือดสมอง ซึ่งเป็นหนึ่งในสาเหตุการเสียชีวิตและความพิการที่สำคัญของประชากรทั่วโลก

     รศ. ดร.ชานนท์ โกมลมาลย์ หัวหน้าโครงการวิจัย และอาจารย์ประจำคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มธ. กล่าวว่า “บุหรี่ไฟฟ้าไม่ใช่เพียงปัญหาสุขภาพของผู้สูบ แต่เป็นปัญหาที่ส่งผลต่อเยาวชน สิ่งแวดล้อม และสังคมโดยรวม การจัดการปัญหาจำเป็นต้องดำเนินควบคู่กันทั้งการป้องกันผู้ใช้หน้าใหม่ การบังคับใช้กฎหมาย และการจัดการขยะบุหรี่ไฟฟ้าที่ปลอดภัย”

     ผลการศึกษาจากงานวิจัยสะท้อนสถานการณ์ที่น่ากังวล แม้ว่าบุหรี่ไฟฟ้าจะยังเป็นสินค้าผิดกฎหมายในประเทศไทย แต่การใช้งานกลับแพร่กระจายอย่างต่อเนื่อง โดยพบว่ามีเด็กเริ่มใช้บุหรี่ไฟฟ้าตั้งแต่อายุเพียง 9 – 10 ปี สะท้อนถึงการเข้าถึงผลิตภัณฑ์ได้ง่ายขึ้นในกลุ่มเยาวชน และความเสี่ยงต่อการเสพติดนิโคตินตั้งแต่อายุน้อย ซึ่งอาจนำไปสู่โรคไม่ติดต่อเรื้อรังในอนาคต รวมถึงโรคหัวใจและโรคหลอดเลือดสมอง รวมถึงแนวโน้มการเพิ่มขึ้นของผู้ใช้เพศหญิง จากภาพลักษณ์ที่ถูกนำเสนอว่าสวยงาม ทันสมัย มีกลิ่นและรสชาติที่ดึงดูดใจ จนทำให้บุหรี่ไฟฟ้าถูกมองเป็นสินค้าไลฟ์สไตล์มากกว่าสินค้าที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ

     นอกจากนี้ ผลกระทบของบุหรี่ไฟฟ้ายังไม่ได้จำกัดอยู่เพียงต่อผู้สูบเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อสิ่งแวดล้อมและสังคมในวงกว้าง โดยละอองจากบุหรี่ไฟฟ้าสามารถก่อให้เกิดฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) แบบเฉียบพลันสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานมากกว่า 10 เท่า และค่าดัชนีคุณภาพในอากาศอยู่ในระดับที่มีผลกระทบต่อสุขภาพอย่างรุนแรง รวมถึงสารเคมีระเหยง่าย (VOCs) โลหะหนักจากขดลวดทำความร้อน และนิโคติน ซึ่งสามารถแพร่กระจายในอากาศและตกค้างบนพื้นผิวหรือฝุ่นภายในบริเวณที่สูบบุหรี่ไฟฟ้าในรูปแบบของ “มลพิษมือสาม” ส่งผลกระทบต่อผู้ที่ไม่ได้สูบ โดยเฉพาะเด็ก เยาวชน และผู้ที่มีความเปราะบางต่อโรคระบบทางเดินหายใจและโรคปอด

     ขณะเดียวกัน ไม่พบข้อมูลขยะบุหรี่ไฟฟ้าในระบบจัดเก็บขยะอย่างเป็นทางการ ทั้งที่มีการใช้บุหรี่ไฟฟ้าอย่างแพร่หลาย ทำให้ซากอุปกรณ์บุหรี่ไฟฟ้าซึ่งประกอบด้วยแบตเตอรี่ลิเธียม แผงวงจรอิเล็กทรอนิกส์ โลหะหนัก พลาสติก และสารนิโคตินตกค้าง กลายเป็น “ขยะล่องหน” ที่อันตรายอาจก่อให้เกิดการปนเปื้อนในดินและแหล่งน้ำ เพิ่มความเสี่ยงการเกิดไฟไหม้จากแบตเตอรี่ ก่อให้เกิดขยะพลาสติกและไมโครพลาสติกที่สะสมในสิ่งแวดล้อม และเพิ่มความเสี่ยงต่อพนักงานเก็บขยะและพนักงานคัดแยกที่ต้องสัมผัสกับแบตเตอรี่และสารเคมีอันตรายโดยไม่รู้ตัว อีกทั้งยังไม่มีระบบจัดการเฉพาะทางอย่างเป็นรูปธรรมในประเทศไทย ส่งผลให้เกิดความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนสิ่งแวดล้อม การเกิดเพลิงไหม้จากแบตเตอรี่ และภาระด้านการจัดการขยะอันตรายในระยะยาว

     คณะผู้วิจัยเสนอให้ประเทศไทยวางระบบตามเส้นทาง “ต้นทาง-กลางทาง-ปลายทาง” โดยต้นทางต้องป้องกันผู้สูบหน้าใหม่และลดการเข้าถึงของเด็กและเยาวชน กลางทางต้องมีมาตรฐานปลอดภัยสำหรับสถานศึกษาและหน่วยงานที่ตรวจยึด ส่วนปลายทางต้องมีระบบรับคืน ขนส่ง กำจัด และฐานข้อมูลที่ตรวจสอบย้อนกลับได้ การจัดการทั้งสามช่วงต้องดำเนินการควบคู่กับการบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มข้น เพื่อไม่ให้ผลกระทบถูกผลักไปสู่พนักงานระดับปฏิบัติการ ชุมชน และสิ่งแวดล้อม ปัญหาบุหรี่ไฟฟ้าไม่สามารถแก้ได้ด้วยอำนาจทางกฎหมายเพียงด้านเดียว แต่ต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างหน่วยงานสาธารณสุข สิ่งแวดล้อม มหาดไทย ศึกษาธิการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สถานศึกษา ตำรวจ ภาคประชาสังคม และประชาชน เพื่อสร้างระบบที่สมดุลระหว่างการควบคุม การคุ้มครองสุขภาพ และการรักษาสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

     นอกจากนี้ ผศ. ดร.รณภูมิ สามัคคีคารมย์ รองคณบดีฝ่ายวิชาการและสื่อสารองค์กร คณะสาธารณสุขศาสตร์ มธ. ผู้วิจัยโครงการบุหรี่ไฟฟ้าของกลุ่มนักศึกษาที่มีความหลากหลายทางเพศ มหาวิทยาลัยในภาคกลางจังหวัดปทุมธานี ชี้ว่า นักศึกษาในมหาวิทยาลัยกว่า ร้อยละ 11 ยังคงเชื่อว่า บุหรี่ไฟฟ้ามีอันตรายที่น้อยกว่าบุหรี่มวน ร้อยละ 18 ยังไม่รู้ว่ามีอันตราย โดยที่ร้อยละ 21 มีประสบการณ์ในการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในรั้วมหาวิทยาลัย ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการยังคงสูบมากที่สุดคือ คนรอบข้าง และสังคมเพื่อน นักศึกษาในรั้วมหาวิทยาลัยร้อยละ 14 เชื่อว่าเป็นสิทธิส่วนบุคคลที่ไม่กระทบต่อสังคม

     ในขณะที่นักศึกษาที่มีอัตลักษณ์ LGBTIQNA+ กว่าร้อยละ 35 ยังคงเชื่อมั่นว่าบุหรี่ไฟฟ้าส่งผลต่อการยอมรับในการเป็นส่วนหนึ่งของสังคม และการออกแบบบุหรี่ไฟฟ้าสามารถดึงดูดใจกับมีอัตลักษณ์ LGBTIQNA+ ให้สูบถึงร้อยละ 44 แม้ว่านักศึกษาในรั้วมหาวิทยาลัยร้อยละ 97 จะเชื่อในข้อเท็จจริงว่า ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยของเด็กและเยาวชนใช้จ่ายในการซื้อบุหรี่ไฟฟ้าต่อเดือน อยู่ที่ 2,245 บาท นั้นไม่คุ้มค่ากับผลลัพธ์ที่เกิดจากการสูบ แต่ร้อยละ 16 ก็ยังคงตัดสินใจสูบต่อไป

     จากข้อมูลดังกล่าวจึงเป็นสถานการณ์ล่าสุด และข้อเท็จจริงเชิงประจักษ์ ที่ทุกภาคส่วนในสังคมไทยยังคงต้องทลายความเชื่อที่ไม่ถูกต้องของบุหรี่ไฟฟ้า การออกแบบและโฆษณาของบริษัทบุหรี่ไฟฟ้าที่ยึดโยงกับภาพลักษณ์และตัวตนของเยาวชน และต้องดำเนินการเชิงรุกในการให้คนรอบข้างและสังคมเพื่อนกลับกลายมาเป็นผู้ปรับเปลี่ยนเพื่อนเยาวชนให้ลด ละ เลิกบุหรี่ไฟฟ้า และการดำเนินการต่าง ๆ เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้า ต้องนำเสนอรูปธรรมของความคุ้มค่าของผลลัพธ์ทางสุขภาพต่อตนเอง และสังคมรอบข้างในการลด ละ เลิกบุหรี่ไฟฟ้า หรือความไม่คุ้มค่าของผลลัพธ์ทางสุขภาพต่อตนเอง และสังคมรอบข้างหากยังคงสูบบุหรี่ไฟฟ้า


แชร์บทความนี้
Copy